Càng nhiều, càng na ná nhau - và khán giả bắt đầu nhận ra

Nếu vào Zhihu và tìm các bình luận về phim trinh thám cổ trang, thứ bạn đọc được không phải lời khen ngợi mà là sự mệt mỏi có dẫn chứng. Một người dùng Zhihu theo dõi và tổng hợp danh sách phim trinh thám ba năm liên tiếp đã thốt lên: "Một năm gần 50 phim trinh thám - có phim hay thật, nhưng cũng có không ít phim chỉ mang danh trinh thám để bắt trend, thật ra chẳng đủ điều kiện gọi là trinh thám." Đó chính xác là vấn đề cốt lõi. Khi một thể loại hot, dây chuyền sản xuất hàng loạt được khởi động và chất lượng trung bình giảm rất nhanh.

Trinh thám trở thành vỏ bọc cho ngôn tình là hiện tượng phổ biến nhất mà khán giả Trung Quốc đang phàn nàn. Phim có bối cảnh cổ trang, có vụ án, có điều tra, nhưng mục đích thật sự vẫn là để cặp đôi chính có lý do tiếp xúc và phát triển tình cảm. Một người xem nhận xét thẳng về một phim năm 2024 được dán nhãn trinh thám: "Xem vài tập mới thấy không có chút không khí trinh thám nào, đây là phim tình cảm cải trang, chỉ phù hợp để xem cho có."

Triều Tuyết Lục (2025) là case study điển hình nhất của vấn đề này. Phim có nhiệt độ nội trang iQIYI đạt đỉnh 10.365, tổng lượt xem vượt 10 tỷ - những con số đáng ghen tị của bất kỳ bộ phim nào. Nhưng đây cũng chính là phim bị chỉ trích nặng nề vì "tuyến chính có quá nhiều hào quang, khiến các cảnh phá án trở nên giảm trí tuệ". Toàn bộ các nhân vật phụ trở thành công cụ để nâng đỡ nữ chính, trong khi logic phá án thường không chịu được soi xét kỹ. Nói ngắn gọn: phim đủ hot để xem, nhưng không đủ logic để thuyết phục.

Một người xem đã xem cả Triều Tuyết Lục lẫn Định Phong Ba cùng lúc và kết luận: "Hai phim, cùng thể loại, cùng vấn đề - phá án là thứ yếu, bán CP mới là ưu tiên. Sự khác biệt duy nhất là mức độ nặng nhẹ." Người xem khác trên Zhihu cũng so sánh thẳng: "Từ Đường Triều Quỷ Sự Lục đến Định Phong Ba, rõ ràng là mỗi thế hệ một tệ hơn, phá án vội vàng như báo cáo công việc cho lãnh đạo, liệt kê kết quả mà không cần quá trình, nhân vật phụ tồn tại chỉ để bị phá án chứ không phải như những con người thật."

Thanh Minh Thượng Hà Đồ thì là kiểu thất bại khác, không phải vì kém chất lượng mà vì nhầm đối tượng. Phim dựng lại Biện Kinh thời Bắc Tống trong 247 ngày, phục dựng 152 công trình kiến trúc từ bức họa Thanh Minh Thượng Hà Đồ. Đây là mức độ đầu tư sản xuất không thể chê, nhưng người xem chỉ ra vấn đề cốt lõi: họ chỉ được ngồi xem người khác phá án, không được tham gia vào quá trình suy luận - và đó là thứ khán giả thế hệ mới không còn chấp nhận dù bối cảnh có đẹp đến đâu.

Ở chiều ngược lại, những phim thật sự làm tốt lại thường là những cái tên ít ai kỳ vọng. Cẩm Nang Diệu Lục không có diễn viên nổi tiếng, không có IP lớn, không có ngân sách khủng, nhưng đạt tỷ suất người xem 1.28% trên CCTV8 và điểm Douban 7.5. Thành tích này hiếm có với phim cổ trang, vì nó thật sự để khán giả suy luận cùng nhân vật thay vì chỉ nhìn nữ chính "mở hack" giải quyết mọi thứ.

Dữ liệu ngành cũng nói lên điều tương tự: năm 2024, toàn bộ phim đạt Douban trên 8 điểm chỉ có 8 phim - trong khi năm 2023 con số đó là 25 phim. Khán giả không khó tính hơn, họ chỉ đang có nhiều thứ để so sánh hơn. Và khi đã quen với Đường Quỷ hay Phồn Thành Chi Hạ, một phim trinh thám cổ trang nữa với nữ chính toàn năng và án mạng được giải quyết bằng linh cảm sẽ không còn giữ khán giả qua nổi tập thứ ba nữa.